Ustawa o ustroju sądów powszechnych

Rozpożądzenie o mocy ustawy o Ustroju Sądów Powszechnych
z dnia 8 XII 1918


ROZDZIAŁ I
SĄDY POWSZECHNE

Art.1. Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz.

Art. 2. § 1. Sądami powszechnymi są sądy grodzkie, sądy rejonowe oraz sądy apelacyjne.

§ 2. Sądy powszechne wykonują zadania z zakresu ochrony prawnej, powierzone w drodze ustaw.

Art. 3. Zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości wykonują sędziowie.

Art. 4. W sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości obywatele biorą udział przez
uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji.

Art. 5. § 1. Językiem urzędowym przed sądami jest język niemiecki.

§ 2. Osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem niemieckim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza.

Art. 6. Nadzór nad działalnością sądów w zakresie orzekania sprawuje Sąd Najwyższy.

ROZDZIAŁ II
ORGANIZACJA SĄDÓW

Art. 7. § 1. Sąd grodzki tworzy się dla jednej lub większej liczby gmin.

§ 2. Sąd rejonowy tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów grodzkich.

§ 3. Sąd apelacyjny tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych.

Art. 8. Sąd grodzki orzeka w sprawach jako sąd I instancji w drobnych sprawach cywilnych i karnych oraz udzielała pomocy sądowej innym sądom.

Art. 9. § 1. Sąd rejonowy jest sądem I instancji w ważniejszych sprawach karnych i cywilnych; rozpatruje odwołania od sądów grodzkich.

§ 2. Sąd rejonowy dzieli się na działy:

1) cywilny - do spraw z zakresu prawa cywilnego,
2) karny - do spraw z zakresu prawa karnego,
3) pracy - do spraw z zakresu prawa pracy,
4) ksiąg wieczystych - do prowadzenia ksiąg wieczystych oraz do innych spraw cywilnych z zakresu postępowania wieczystoksięgowego.

Art. 10. § 1. Sąd apelacyjny jest sądem II instancji od orzeczeń sądu rejonowego.

§ 2. Sąd apelacyjny dzieli się na wydziały:

1) cywilny - do spraw z zakresu prawa cywilnego,
2) karny - do spraw z zakresu prawa karnego,
3) pracy - do spraw z zakresu prawa pracy.

ROZDZIAŁ III
ORGANY SĄDÓW

Art. 11. Organami sądów są:

1) w sądzie grodzki – prezes sądu,
2) w sądzie rejonowym - prezes sądu oraz kolegium sądu rejonowego,
3) w sądzie apelacyjnym - prezes sądu oraz kolegium sądu apelacyjnego.

Art. 12.§ 1. Prezes sądu:

1) kieruje sądem i reprezentuje go na zewnątrz,
2) jest zwierzchnikiem służbowym sędziów danego sądu,

§ 2. Prezes sądu w zakresie administracji sądowej podlega Ministrowi Sprawiedliwości oraz prezesowi sądu przełożonego.

§ 3. Prezesa sądu zastępuje wiceprezes, a w razie jego nieobecności - wyznaczony sędzia.

§ 4. Kadencja prezesa sądu wynosi 6 lat.

Art. 13.§ 1. Prezesów sądów powołuje Minister Sprawiedliwości.

§ 2. Prezes i wiceprezes sądu może być odwołany przez Ministra Sprawiedliwości w toku kadencji w przypadku rażącego niewywiązywania się z obowiązków służbowych lub gdy dalsze pełnienie przez prezesa jego funkcji z innych powodów nie da się pogodzić z dobrem wymiaru sprawiedliwości.

ROZDZIAŁ IV
OGÓLNE PRZEPISY O CZYNNOŚCIACH SĄDÓW

Art. 14.§ 1. Sądy wydają wyroki w imieniu Republiki Śląskiej.

§ 2. Sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym.

Art. 15. Dla każdej sprawy tworzy się akta.

ROZDZIAŁ V
SĘDZIOWIE

Art. 16. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko ustawom.

Art. 17.§ 1. Sędziowie są powoływani przez Głowę Państwa na czas nieograniczony.

§ 2. Sędziowie są nieusuwalni.

§ 3. Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Art. 18.Sędzia powinien w służbie i poza służbą strzec powagi stanowiska sędziego i unikać wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności sędziego lub osłabiać zaufanie do jego bezstronności.

Art. 19.Sędzia jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na swój urząd, poza jawną rozprawą sądową.

Art. 20.§ 1. Sędzia w stanie spoczynku może używać dotychczasowego tytułu z dodaniem wyrazów "w stanie spoczynku".

§ 2. Sędzia w stanie spoczynku jest obowiązany dochować godności sędziego.

ROZDZIAŁ VI
FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI SĄDÓW POWSZECHNYCH

Art. 21. Dochody i wydatki sądów powszechnych stanowią w budżecie państwa odrębną część, wyodrębnioną w projekcie ustawy budżetowej.

Art. 22. Dysponentem części budżetowej odpowiadającej sądom powszechnym jest Minister Sprawiedliwości

Art. 23. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.